Edukimi i korporatave dhe zgjerimi i produkteve, kyç për përshpejtimin e marrëveshjeve të energjisë në Ballkanin Perëndimor.
Ndërtimi i kapaciteteve dhe edukimi për sektorin korporativ, së bashku me diversifikimin e produkteve dhe përmirësimin e kuadrit rregullator, mund të zhbllokojnë pengesat për marrëveshjet për blerjen e energjisë (PPA) në Ballkanin Perëndimor – një rajon që ende mbetet pas pjesës tjetër të Evropës Juglindore. Përveç përfitimeve të tjera, këto kontrata mund të ndihmojnë në sigurimin e energjisë bazë përmes objekteve hibride, çështje kyçe për dekarbonizimin e rajonit, sipas pjesëmarrësve në panelin për PPA-të në kuadër të Forumit të Energjisë në Beograd (BEF 2025).
BEF 2025 mblodhi rreth 400 pjesëmarrës nga mbi 30 vende të rajonit, Evropës dhe më gjerë.
Paneli “PPA-të si çelës për rritjen e burimeve të rinovueshme në Evropën Juglindore” bashkoi aktorë nga të gjitha segmentet e tregut: zhvillues, korporata, kompani energjetike dhe konsulentë. Diskutimi u zhvillua në pesë pjesë: trendet globale, shtysat kryesore, specifikat rajonale, sfidat dhe prirjet, si dhe ndikimi i këtij modeli.
Moderatori i panelit ishte Mislav Slade-Šilović, drejtues për Konsulencë në sektorët e Energjisë, Burimeve dhe Shërbimeve në PwC për Evropën Juglindore, si dhe pjesë e ekipit qendror të PPA-ve në këtë kompani.
Sipas Natalija Ljubić, menaxhere për marrëveshje PPA dhe sisteme të ruajtjes së energjisë (BESS) në Pexapark, PPA-të mbeten ende mjaft të nxehta në tregun evropian. Çdo muaj, nënshkruhen midis 500 MW dhe 2,000 MW marrëveshje të reja afatgjata me çmim të fiksuar, të cilat konsiderohen të financueshme dhe shpallen publikisht. Kësaj i shtohen edhe shumë marrëveshje afatshkurtra për 2 deri në 3 vite.
Ajo theksoi se ndonëse vëmendja shpesh shkon tek marrëveshjet me korporatat, ekziston një numër i madh PPA-sh me kompani energjetike që nuk bëhen publike. Shumica janë marrëveshje fizike, por Pexapark po sheh rritje të madhe të kontratave financiare – në vitin 2025, gati 20% e PPA-ve të shpallura janë të tilla, nga vetëm 5–10% disa vite më parë.
Slade-Šilović shtoi se 70% e marrëveshjeve në Evropën Juglindore janë virtuale apo financiare. Duke komentuar për situatën e gjerë në BE, ai nënvizoi nevojën për struktura teknologjikisht të avancuara që përfshijnë bateri dhe zgjidhje hibride, veçanërisht për shkak të normave të ulëta të kapjes së energjisë diellore dhe çmimeve negative.
Natalija Ljubić theksoi se në Gjermani muajin e kaluar, norma e kapjes së energjisë diellore ra në vetëm 40%, duke e quajtur këtë nivel “të papërballueshëm” për projektet fotovoltaike. Prodhuesit po shtojnë gjithnjë e më shumë bateri në projektet e tyre, ndërkohë që po shfaqen edhe projekte të veçanta për depozitim energjie.
Ajo dhe Nikola Gazdov nga APSTE theksuan se ky zhvillim po çon drejt strukturave inovative dhe zgjidhjeve të ndryshme kreative.
Sistemet BESS me energji diellore zvogëlojnë kanibalizimin dhe rrisin normën e kapjes
Sipas Ljubić, është sfidë të maksimizosh të ardhurat nga një sistem baterie dhe ta bësh atë të përshtatshëm për financim. Gazdov ngriti dilemat mes pronësisë së ndarë të aseteve nga kompani të vogla apo konsolidimit nga një kompani e madhe energjetike, si dhe nëse është më mirë që prodhuesit apo optimizuesit të menaxhojnë të ardhurat.
Për sistemet e depozitimit të pavarura, ai parashikon potencial vetëm në arbitrazh dhe shërbime sistemore në të ardhmen.
Joffroy Beckers nga DRI tregoi se një BESS i kombinuar me energji diellore në Rumani ndihmon në uljen e kanibalizimit dhe rritjen e normës së kapjes. Ai theksoi se era ndihmon në uljen e kostove të balancimit, ndërsa bashkëvendosja e baterisë pranë parkut diellor mundëson negociata për çmime më të larta për energjinë e prodhuar.
Kombinimi i erës, diellit dhe baterive – një termocentral i ri
Në të ardhmen, pritet më shumë PPA me strukturë “pay-as-nominated” në vend të “pay-as-produced”, pasi kjo ofron më shumë fleksibilitet për monetizimin e baterive në tregje të ndryshme.
“Me ato kombinime të erës, diellit dhe baterive, praktikisht krijohet një strukturë e re energjetike – një central bazë,” deklaroi Mislav Slade-Šilović nga PwC.
Në këtë mënyrë, PPA-të lidhen drejtpërdrejt me tranzicionin energjetik dhe dekarbonizimin. Kompania publike EPS po dekarbonizon prodhimin përmes rolit të saj si blerëse e energjisë së gjelbër.
“Zgjidhjet hibride ofrojnë pjesërisht mbulim për nevojat e energjisë bazë. Kështu që shumë teknologji të ndryshme, përfshirë ruajtjen e energjisë, mund të japin një pjesë të përgjigjes që i nevojitet urgjentisht këtij rajoni,” përmbylli Slade-Šilović.
